Табиғат құбылыстарына табыну жол-жобалары.
Қазақтың бұл әдет-ғұрпы ислам заңдарымен шатасып, араласып кеткен. Ислам діні мәжусилік табынудың бәрін ығыстыра алмай, амалсыздан бірігіп исламдық сипат алған. Күн, Ай тұтылғанда, Жер қозғалғанда, нөсер, боран, құйын, тасқын, .т.б. кезінде оқитын дұғалық аяттар бар. Егер екеуі қатар болса (мысалы жер қозғалып, күн тұтылса) онда екі дұға аят оқылады, ол жеке бір өзі болса, жеке дұға оқылады.
Дұға табиғат апаттарында былайша оқылады: екі рәккаттан намаз оқылады да әр раккаттан бес ракуғ (бел бүгу) жасайды. Бұл дұғаның Күн, Ай тұтыла бастағанда болмаса апат басталғанда оқиды. Намаз далада ашық аспан астында оқылады. Жаңбыр тілегенде әулиелі жерлерде оқылғаны дұрыс. Аңыз әңгімелерде Айша анамыз бір жылы қуаншылық болып, ел сасқанда Мұхаммет пайғамбар басына барып қабірінен тесік тескенде, жаңбыр құйып жауыпты. Бұл сияқты аңыз әңгімелер көп.
Қылмыстық құқықтық заң нормалары
Өз білгенімен жазалау (таІзир) Шариғат Құранға негізделген бір не басқа қылмыстар үшін өзгермейтін жаза белгілеуімен қатарда қазыларға кейбір жазаны өз білгенінше белгілеп шығаруға мүмкіндік береді. Мұндай өз білгенімен жазалау арабша «таІзир» — «үкім шығарушылық» деп аталады. Әрине, Құранда не басқа бір шариғат негіздерінде кездеспеген тәртіп бұзушылықты қазы өз білгенінше жазалайды. Мұсылман елдерінде қылмыс түріне қарай ұрының қолы кесіліп, дүре соғу, аяғын кесу, түрмеге, зыңданға салу арқылы, ауыр түрлері қорқыту үшін дарға да асу жазасы берілген. Ал қазақ халқында ондай үкімдерді ру ішінде, ру басы ауыл ақсақалдары өте шебер шеше білген. Оған шыққан шығынды қайтару, құн төлеу т.б. жазалар қолданған. «Қол сынса жең ішінде, бас жарылса бөрік ішінде» деп майда бұзақылықтарды сыртқа шығармай ауыл, ру ішінде басып отырған. Ел, ру намысы бірінші жолға қойылған.
(more…)