Бөлім: Ата жолы кітабы №2
Дін сол өмір сүретін елдің Алла тағала тарапынан ішкі сыртқы өмірін табиғат қоршаған ортаға заң үндестігімен сәйкестендіріп, шаруашылық әдістерімен бірге дамытуға, соған байланысты несібелік ризықты өсіріп беруге, түсірілген ғылымдық, білімдік, өнегелік, қылықтық қуат-малдық жоспар-жоба және рухани азық.
Осындай сауалдың шешімін құрметті оқырман өздеріңізге қойдым. Қазіргі таңда қаптап кеткен діни басылымдар кімнің мүддесін қорғап қандай заңдылыққа бағынады, осыған сын көзбен қарап бет пердесін ашатын уақыт жеткен сияқты. Осыдан үш жыл шамасы бұрын осындай мақаламды «Ислам өркениеті», «Жас алаш», «Жалын» редакцияларына ұсынған едім, себебі қажы дәрігер атағын жамылған пенделер «Зікір деген гипноз» деген Құран аяттарына қарсы мақалалар шыққан болатын,
Қандай да жаратылыс болмасын сыртқы ішкі әсерлер салдарынан әлсіздерді әлділер, ауруды басқа бір тіршілік егесі, ал пенде баласының немесе сол өмір сүрген қоғамныңда, ортасында, сондай дәрежеде өзгеріске ұшырап отыратынына көзіміз жетпейді, себебі күрделі және ақылмен болжанбайды. Құран аяттарына жүгінсек «Ғанкәбүт» деп аталып «арна» (оқпан) деген мағынаны білдіреді.
Қиямет деп адамзаттың үйренген қалыптасқан жағдайын Алла үкімімен күрт өзгертуді, басқа бір тосын күтпеген жағдайға өтуді айтады. Өткен кітапта мезгілдік түрлер және сипат есебін келтіргенмін. Әлқиса пайғамбарымыздың кезінде бір кәпірлермен соғыс үстінде Әзіреті Әлі қалқанын түсіріп алып, көзіне түскен темір есікті жұлып алып қорғанған екен жауларынан. Содан соғыс жеңіспен біткеннен кейін пайғамбарымыз орнына салып қоюды бұйырады сахабаларға. Әлгі есікті жеті, сегіз адам зорға көтеріп орнына қойған екен.
Ата-жолы, Ақиқат бастауы 1-кітап; 3-ші бөлім. Алматы қаласы.
Сабырлық қайдан пайда болады, орны, мекені қайда деп көп қазақтың үнемі ойында түрткілеп тұратын сауалдың бірі болу керек. Негізгі бағыт-бағдар алу үшін Пайғамбарымыздың дұғасына ой жүгірсек; «Я Раббым, маған таусылмас иман, жақсы мінез, шүкіршіл жүрек, сабырлы тән, зікіршіл тіл, тағдырға разы болатын қайырлы өмір, дұрыс ұрпақ, дүние мен ақыретте жақсылық бер.
Адамзаттың жер бетінде қаншалықты өмір сүріп қандай сыйға еге болуы дұрыс еңбек ете білудің жемісі болады. Ал қайғы-қасірет те, ұрпақтың азуы мен жер бетіндегі халықтардың жоғалып кетуі де еңбек етудің мақсаты өзгеруіне байланысты. Сондықтан әрбір сынақ еңбекке беріледі. Сый да еткен еңбегіңе қарай зейнеттеледі. Бейнет етсең ғана зейнетке жетесің.
Еңбектің екі түрлі мақсұты болмақ, оны қалау деп атайды. Тән қалауына байланысты еңбек тәннің мұқтаждығын өтеу, шынықтыру, ыстық-суықтан әр түрлі ауру-сырқаулардан қорғану мақсатында қоршаған өмір сүрген ортаға, заманға тәуелділікте жетілсе, ал екінші жан қалауы
Адамның рухын аспанға көтеріп, табиғи қабілеттерін шыңдайтын; Икемділіктері және нәпсі мен жан қалауының қажетін екшеп елейтін; Өмірдің түрлі бұрылыстарына деген пікірлерін түрлендіріп реттейтін; Құштарлық, құмарлық, ынтықтық, асықтық нәпсілік сезімдеріне шек қойып, асытып-тасытпай жамандықтардан қорғайтын; Сыртқы жан киімін, түйсігін және ішкі сезім қуаттарын тасытпай, кірлетпей қорғайтын; Жүрек жұмысын қалыпты ұстап көңіл татын тазалайтын; Ойды бағыттап, кеңітіп даму мен кемелдік шыңы қанағатпен ынсап шыңына көтеретін – Ғибадат! Әр елдің шаруашылық жүргізу әдістеріне қарай ғибадатын; жеріне, суына, тіліне, заманына қарай орындауға тиісті қағидасын әдет-ғұрып, салт-дәстүр деп атайды. Әдетті ғұрыппен біріктіріп, заманына қарай қайталап орындай білуді намаз деп атаған абзал.
Көп дінтанушы ағайындар баспасөз, көгілдір терезе беттерінде қазақта дінді танытатын басылым, шығармалар аз деп шағым да айтып, сондықтан ислам туралы насихаттарды өзге елден көшірумен ғана айналысады. Ал шындығына келгенде жалпы дінді тек Аллаға құлшылық деп, құлшылықты намаз оқу деген надандықтан осындай пікір қалыптасқан. Қазақтың бұрынғы өткен қай ақынын, жыршысын немесе жазушыларын, би, хандарының өсиет-өнегелерін, насихаттарын, астарлы сөздерін түсіне білген оқушыға дін туралы, яғни ар-ұят, ұждан, әдептен шариғат, киелі кітаптардан ғибрат айтпағаны жоқ десек өтірікші болмаймыз. Енді Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Бұл жасқа келгенше жақсы өткіздік пе, жаман өткіздік пе, алыстық, жұлыстық, тартыстық, әурешілікті көре-көре келдік. Енді жер ортасы жасқа келдік: қажыдық, жалықтық; қылып жүрген ісіміздің байлаусызын көрдік, бәрі қорлық екенін білдік. Ал, қалған өмірімізді қайтіп, не қылып өткіземіз? Соны таба алмай өзім де қайранмын.
Киелі кітаптардың насихатына жүгінсек адамзаттың өсіп, өніп өркен жаюы үшін екі түрлі ғылымды беріп қойғанда ортасы сол ғылымнан алған білім болып табылады. Тіршіліктің нәрі, өмірдің ақ бастауы дін ғылымынан басталып, сол ғылымның білімін оқып түсіндіретін жаратқаннан елшілерін заманына қарай жіберіп отырады. Ал өмірдің, жаратылыстың бізге айқын болған көріністерін