«(Мұхаммед) шын мәнінде олардың үгіт алулары үшін Құранды сенің тіліңде ғана оңайластырдық.»(44-58) Құран үгіті тек жақсы мен жаман істерді ажыратып өмір сүру қағидалары болса, құлшылық негіздерінің есебі, құпиясы насихат арқылы түсіндіріледі. Сондықтан Құран арап тілінде атаулар ғана болып әрбір атаулардың аятқа байланысты үндестігінен мағынасы өзгеріп ат қою тек өзге тілдерде ғана мүмкін болмақ.
Автор: Тоқберген Байтасов
Серік-жұп, әр істе бірге деген ойды білдіріп жаратушымыздың жаратылыс себептік билік жүргізу патшалық, рақымшылық, шапағатшылық, т.б. теңдессіз сипаттарын дұрыс түсіндіре алмау және әр түрлі құпия теріс дұғаларды, сиқырлық істерді меңгеріп түрлі ырымдармен, құпия озбырлық істермен дін жолдарына өзгеріс енгізуге тырысып Алла тағала әміріне қарсы тұру болып табылады.
Алладан өзге жансыз заттарға құлшылық жасап жалбарынып соларға құрбандықтар, сыйлықтар арнау. Жаратылыс сипаттарды түсінбеушілік. Ал дін тұрғысынан Алла бұйырмаған істі шариғат қылу. Аяттарды оймен жорып ғылымсыз ертек түрінде түсіндіру. Бұттарға, оттарға шоқынып; олимпиада оты халыққа бақыт сыйлайды, ойыннан ұтқан мемлекеттер өркендеген деп ойын-сауықтарға шоқыну,
Тәңіріні іздеп бір мұңғыл, Молдеке-ау, оған таңданба.
Тас суретке шоқынса, Сол кіреді бейіске.
Өлсе де болып соған құл, Екі жүзді сандалма,
Иманын бұзбай отырса. Сен қаласың кейісте.
Атақ, пайда іздемей, Құдайың мен дүниеге
Ойында мақтан жоқ болса. Кезекпе-кезек шоқынсаң.
Қиянатты көздемей, Инедей пайда тие ме
Қанағатқа тоқ болса; Мешітте мың жыл отырсаң.
Көптеген жазушылар мен әрқилы кітаптарды оқу қаңғыбастық пен желөкпелік сияқты. Ал жаныңда қалатындай бірдеңе қалу үшін оны суарып, үлкен ойшылдардың біреуімен ұзақ уақыт жеке қалуың керек. Бірақ қазіргі таңда кімге сеніп кімнен оқу керек деген сауал бірінші орынға шықты. Әр халықтың осындай жағдайда тығырықтан шығу үшін оқитын ортақ кітабы болу керек.
«Сосын (Мұхаммед) сені шариғат ісіне қойдық. Енді сонымен жүр. Білмегендердің ойына ілеспе.» (Жасия-18) Әрбір аяттың үгіті сөз астарына тәуелді болса, ал насихаты, ғылымы аят орны мен сүре аты және сүренің орнымен түсіндірілуі тиісті. Бірақ ол үшін алда талай сырлардың есептік жүйесін көрсету, таңбаларды жіктеу тәсілдерін меңгеру арқылы келеміз. Әзірше бұл аят бойынша шариғат
Әзірше қарапайым әлемдік мезгілдік белгімен жалпы қазақ атты бауырларыма әлем үш уақытпен қозғалысқа түсетінін ескерте кетсем. Жұлдыздар орын алмастыру уақытымен Хижра (көшу) 1429 жыл болып 14-ші сүре үкімі түсіп әлемнің жаратылыстық ақиқат сырына әр түрлі ойынға, дүниеге, азғындық қылықтарға табынып мәдениетті тастап, өркениетке шоқыну, т.б. адамгершілікке жат істерге табынатын
Алуға ғибадат аларлық мысалмен осы кітапта келтірілген тоқсан ауыз сөзге тобықтай түйін болсын демекпін.
Ерте заманда кәпірлердің мұсылман мемлекетіне әлсін-әлсін қауіп-қатер туғызып тұрған кезінде, кәпір елінің бір патшасы еліндегі адамдарды қол астына бағындырудың жаңа айласын ойластырып, еліндегі өзін Ислам дініндемін деген адамдарға мынандай жарлық жазыпты.
Деген қазақ даналығын Абай атамыздың өсиетін бұл жазбаның тобықтай түйіні болса, алдағы басылымның жалғасы болсын деп ырым қылдым;
Бұл жасқа келгенше жақсы өткіздік пе, жаман өткіздік пе, алыстық, жұлыстық, тартыстық, әурешілікті көре-көре келдік. Енді жер ортасына жасқа келдік; қажыдық, жалықтық; қылып жүрген ісіміздің байлаусыздығын көрдік, бәрі қорлық екенін білдік. Ал қалған өмірімізді қайтіп, не қылып өткіземіз? Соны таба алмай өзім де қайранмын.
Сонымен биылғы жылғы ел басының жолдауын қазақ елінің тұрғындары түгіл көптеген өзге елдің сарапшылары да жіті бақылап күтіп отырғаны да белгілі жағдай. Биылғы жылғы жолдаудың көптеген саясат өкілдеріне де соққы болғаны сөзсіз. Ел биліктен қателік, сылтау іздеп, дау-дамай туғызып өздерін халық алдында жақсылар қатарында көрсетуге де жолын кескен, халықтың да көптен күткен шешімдері де шығып ел еңсесін бір көтеріп тастағаны да сөзсіз.