Автор: Тоқберген Байтасов

Жалғыздық құдайға жарасқанды,

Бар нәрсені жұп парымен тарқатқанды.

Адамға көбеюді бұйырған Құдай,

Жалғыз жүрме, тап жұбыңды ұнатқанды.

Қарызды өте тірлікте,

Қарызбын деп есепте

Ата менен анаға

Келтірген сені дүниеге.

Қарызсың ата-бабаға,

Жұрнағысың жалғанда.

Жалғасы тектік ағаштың

Әке мен ата басқаға.

Тереңнен терме адамның,

Кемшілігін бойдағы.

Өз мініңді тауып ап,

Ақылдың артсын салмағы.

Тәуекел деңіз Аллаға,

Қиналсаң өмір жолында.

Жүрегің таза, сөзің ақ,

Амалың сәйкес болғанда.

             Алла тағаламен ібіліс «ғұламамен» болған тартыста ібіліске тура жолдағы негізгі кедергі болып, мұнан аз ғана пенделердің азғыруға көнбей өтетіні туралы ескертілгенді. Олай болса, жанатқа ібіліс адамзатпен бірге тазарып, адамдықтың жоғарғы сипаты кісілігі болып кіреді. Біздің барлық білген меңгерген білім, іліміміз ібілістік періштелік сипатпен жанай қанатына айналуы шарт.

Дүние қоңыз пенделер,

Нәпсінің құлы әлсіздер.

Дамылсыз еңбек еткенмен,

Жаны өлі, рұқы күшсіздер.

Көңілің қалпын бұзып тұрса,

Тұрақсыз айнымалы аласұрса.

Ашынып баяу таппай іштен мінез,

Құбылған қылық шығар жындылыққа.

               Алдыңғы тарауларда жалпы перілік жүйенің белгілерінен сипаттама бердік. Енді оның ішкі жағдайында әр пендеде аз көп түрлі мінездермен пайда болып, оның негізі үш түрлі адамзаттың (Ойлау, есту, көру) қасиетінің негізінде; Қорқыныш, сұлулық-әсемдік және білімді ақыл деп түсінумен ұғымыдылықты өзгерту арқылы ібілістің ықпалында өмір сүретін қоғамды қалыптастыру болмақ. Бұлардың ең негізгісі білім болып, оның ішкі ойын терістей сөз ұғымдарының, атау сөздердің әрбір жүз жыл сайын діл үнінің өзгеріп, қосымша таңбаларды меңгеру жүйесін қысқартумен маңызды болмақ.

Ой салса біреу ісімен,

Қылығы және сөзімен.

Жақсы менен жаманның,

Айырмасын білерсің.

Аян түске жалғанып,

Құдайдан хабар мың алып.

Көркем істі көбейткен,

Тағдырын жүктен тазартып.